Escacs/Concèptes basics

Un article de Wikilibres.
Salta a la navegació Salta a la cerca

Pèças[modificar]

De ludo scachorum, 1493

Lo pion[modificar]

Lo pion es, fin finala, la pèça mai flaca. Cada adversari ne possedís uèch, e son lo front de l'estrategia d'ataca. Los pions se desplaçan del biais seguent: lo primièr còp qu'es jogat un pion, pòt avançar d'una o doas casas (avançar significa anar cap al jogaire adversari). Aprèp lo primièr movement, los pions pòdon sonque avançar d'una casa cada torn. Se un pion capita d'arribar a l'extrèm del territòri de l'adversari, lo pion pòt èsser transformat en la pèça que semble mai interessanta (generalament se causí una reina).

Los pions no poden capturar avançant. Els peons només poden capturar una peça si la troben una casella en horitzontal i una altra avançant, és a dir, una casella en diagonal però sense retrocedir.

La captura En Passant[modificar]

La captura en passant es un movement especial que pòt èsser portat a cap just après qu'un pion oposat hagi passat la casella on pot ser capturat pel teu peó, movent dues caselles. En aquest cas pots moure lo pion a la casa on seria l'autre pion si només hagués mogut una casella. Aquesta captura sonque se pòt far immediatament après que lo pion de l'adversari hagi mogut.

Aquesta es la soleta captura que se fa un desplaçament a una casa ont i es pas la pèça capturada.

Per exemple (sens mostrar las autras pèças):

Chess 8.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
Chess 7.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess pdl40.png Chess d40.png Chess l40.png
Chess 6.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
Chess 5.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png
Chess 4.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess pll40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
Chess 3.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png
Chess 2.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
Chess 1.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png
Chess blank.png Chess a.png Chess b.png Chess c.png Chess d.png Chess e.png Chess f.png Chess g.png Chess h.png
alara
Chess 8.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
Chess 7.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess pdl40.png Chess d40.png Chess l40.png
Chess 6.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
Chess 5.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess pld40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png
Chess 4.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
Chess 3.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png
Chess 2.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
Chess 1.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png
Chess blank.png Chess a.png Chess b.png Chess c.png Chess d.png Chess e.png Chess f.png Chess g.png Chess h.png

Lo pion negre se desplaça alara de doas casas per tal de tombar pas a la casa ont podriá èsser capturat pel pion blanc. Pasmens lo pion blanc lo pòt capturar coma se se foguèsse sonque desplaçat d'una casa.

Chess 8.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
Chess 7.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png
Chess 6.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
Chess 5.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess pld40.png Chess pdl40.png Chess d40.png Chess l40.png
Chess 4.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
Chess 3.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png
Chess 2.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
Chess 1.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png
Chess blank.png Chess a.png Chess b.png Chess c.png Chess d.png Chess e.png Chess f.png Chess g.png Chess h.png
 
Chess 8.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
Chess 7.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png
Chess 6.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess pld40.png Chess l40.png Chess d40.png
Chess 5.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png
Chess 4.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
Chess 3.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png
Chess 2.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
Chess 1.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png
Chess blank.png Chess a.png Chess b.png Chess c.png Chess d.png Chess e.png Chess f.png Chess g.png Chess h.png

Aqueste movement es plan inabitual, que normalament lo jogaire negre auriá de pions que capturarián lo pion blanc desprotegit.

Chess 8.png Chess rdl40.png Chess ndd40.png Chess bdl40.png Chess qdd40.png Chess kdl40.png Chess bdd40.png Chess ndl40.png Chess rdd40.png
Chess 7.png Chess pdd40.png Chess pdl40.png Chess pdd40.png Chess l40.png Chess pdd40.png Chess l40.png Chess pdd40.png Chess pdl40.png
Chess 6.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess pld40.png Chess l40.png Chess d40.png
Chess 5.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess pdl40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png
Chess 4.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
Chess 3.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png
Chess 2.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
Chess 1.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png
Chess blank.png Chess a.png Chess b.png Chess c.png Chess d.png Chess e.png Chess f.png Chess g.png Chess h.png

preparats per capturar lo pion blanc desprotegit.

Lo caval[modificar]

Lo caval se passeja d'un biais pro curiós. Pòt sautar cap a dos espacis orizontalament o verticala, e doncas un espaci perpendicular, coma o mòstra lo diagrama que seguís.

Chess 8.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
Chess 7.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png
Chess 6.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess xxd40.png Chess l40.png Chess xxd40.png Chess l40.png Chess d40.png
Chess 5.png Chess d40.png Chess l40.png Chess xxd40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess xxd40.png Chess l40.png
Chess 4.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess nll40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
Chess 3.png Chess d40.png Chess l40.png Chess xxd40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess xxd40.png Chess l40.png
Chess 2.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess xxd40.png Chess l40.png Chess xxd40.png Chess l40.png Chess d40.png
Chess 1.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png
Chess blank.png Chess a.png Chess b.png Chess c.png Chess d.png Chess e.png Chess f.png Chess g.png Chess h.png

Los x son los espacis ont se pòt mòure lo caval. Aqueste pòt capturar del meteis biais que se desplaça, valent a dire que, se tomba dins una casa ont i a una pèça de l'autre, la captura. De segur non pòt sautar ont i a de pèças de meteissa color. Lo caval es la soleta pèça que se pòt bolegar al mitan de las autras pèças (en las sautar).

Lo fòl[modificar]

Lo fòl se desplaça e ataca en diagonala. Cada jogaire comença amb dos fòls, un de cada color. Vist que los fòls sonque pòdon córrer per diagonala, se devon passejar de contunh sus la meteissa color.

Chess 8.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
Chess 7.png Chess d40.png Chess nll40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess xxl40.png
Chess 6.png Chess l40.png Chess d40.png Chess xxl40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess xxl40.png Chess d40.png
Chess 5.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess xxl40.png Chess d40.png Chess xxl40.png Chess d40.png Chess l40.png
Chess 4.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess bll40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
Chess 3.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess xxl40.png Chess d40.png Chess xxl40.png Chess d40.png Chess l40.png
Chess 2.png Chess l40.png Chess d40.png Chess pll40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess xxl40.png Chess d40.png
Chess 1.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess xxl40.png
Chess blank.png Chess a.png Chess b.png Chess c.png Chess d.png Chess e.png Chess f.png Chess g.png Chess h.png

Dins aqueste diagrama las x son los endreches ont se pòt mòure lo fòl. Pòt pas passar ensús d'autras pèças e pòt capturar ont sigui que mogui.

La torre[modificar]

Las torres son de pèças de valor granda capablas de se desplaçar en linha drecha sens cap de limit de distància que siá oritzontalament o verticala. Pòt pas sautar per dessús las autras pèças e fa las capturas amb los meteisses movements de son anar.

Chess 8.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
Chess 7.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess pdd40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png
Chess 6.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess xxl40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
Chess 5.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess xxd40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png
Chess 4.png Chess l40.png Chess bld40.png Chess xxl40.png Chess xxd40.png Chess rll40.png Chess xxd40.png Chess xxl40.png Chess xxd40.png
Chess 3.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess xxd40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png
Chess 2.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess xxl40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
Chess 1.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess xxd40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png
Chess blank.png Chess a.png Chess b.png Chess c.png Chess d.png Chess e.png Chess f.png Chess g.png Chess h.png

Enròc[modificar]

Enroc curt
Enroc llarg

L'enròc es un movement especial dins los escacs. Existisson dos biaisses de lo realizar, lo primièr l'enròc dich long e l'autre l'enròc cort. L'idèa basica es que lo rei mou doas casas cap a la torre, i la torre es posa a la casella per on ha passat lo rei. Si la torre que es mou és la més allunyada se sona enròc long. Si és la més propera s'anomena enròc cort. Condicions de l'enròc:

  • No poden haver mogut anteriorment cap de las doas pèças (lo rei o la torre implicada).
  • Lo rei se pòt pas trobar en situacion d'escac.
  • Lo rei pòt pas passar per una casa amenaçada (la torre a pas aquesta restriccion).

L'enròc sonque consumeix un torn, a mai se desplacen doas pèças.

La reina[modificar]

La reina es la pèça mai potenta del jòc e cada jogaire sonque ne possedís una, a mai s'es possible de n'obtenir d'autras amb la promocion del pions. Lo movement de la dama es la suma dels movements de l'alfil e de la torre. Se pòdon bolegar tant luènh coma o vòlon mas pòdon pas passar ensús de las autras pèças. La dama captura coma se desplaça.

Chess 8.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
Chess 7.png Chess d40.png Chess pdl40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess pdd40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png
Chess 6.png Chess l40.png Chess d40.png Chess xxl40.png Chess d40.png Chess xxl40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
Chess 5.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess xxl40.png Chess xxd40.png Chess pll40.png Chess d40.png Chess l40.png
Chess 4.png Chess bll40.png Chess xxd40.png Chess xxl40.png Chess xxd40.png Chess qll40.png Chess xxd40.png Chess xxl40.png Chess xxd40.png
Chess 3.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess xxl40.png Chess rld40.png Chess xxl40.png Chess d40.png Chess l40.png
Chess 2.png Chess l40.png Chess d40.png Chess xxl40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess xxl40.png Chess d40.png
Chess 1.png Chess d40.png Chess xxl40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess xxl40.png
Chess blank.png Chess a.png Chess b.png Chess c.png Chess d.png Chess e.png Chess f.png Chess g.png Chess h.png

Lo rei[modificar]

Lo rei es pèça centrala, la mai importanta del jòc, que se lo jogaire captura lo rei de son adversàri, a ganhat la partida. Lo rei se pòt passejar d'una casa en quina direccion que siá. Lo biais de captura es parièr que lo desplaçament. Se pòt pas mòure per cap de posicion que lo place en escac.

Chess 8.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
Chess 7.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png
Chess 6.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
Chess 5.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess xxl40.png Chess xxd40.png Chess xxl40.png Chess d40.png Chess l40.png
Chess 4.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess xxd40.png Chess kll40.png Chess xxd40.png Chess l40.png Chess d40.png
Chess 3.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess xxl40.png Chess xxd40.png Chess xxl40.png Chess d40.png Chess l40.png
Chess 2.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
Chess 1.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png
Chess blank.png Chess a.png Chess b.png Chess c.png Chess d.png Chess e.png Chess f.png Chess g.png Chess h.png

Las x marcan las posicions ont se pòt mòure lo rei.